Sinds het wegvallen van een noodzakelijk stuk inkomen in april dit jaar hebben we de broekriem verder moeten aantrekken. Voor die tijd leefden we al een bescheiden leven met een relatief klein inkomen. Je wordt aardig inventief als je het moet doen met minder geld en tot op een zekere hoogte is het ook best te doen. Je gaat je grenzen verleggen en je ziet dat een bepaald aantal zaken geen ‘noodzaken’ zijn.
Om een inzicht te krijgen in onze uitgaven zijn we in augustus 2010 begonnen met het bewaren van alle bonnen van contante uitgaven. Dit zijn alle boodschappen, inclusief schoonmaakmiddelen, en andere kleine huishoudelijke zaken. Na zeven maanden ben ik gaan kijken wat we per persoon per dag kwijt zijn: 4 euro. Dus ons gezin komt met 16 euro per dag rond, dat is 5840 euro per jaar. Doe daar een slordige 13.000 euro per jaar bij voor de huur, gas, water, elektra, verzekeringen, brandstof, maandabonnementen kinderen, ADSL, telefoon, schoolboeken, etc. en dan zijn we rond.
En dan te bedenken dat ik zo’n vijf jaar geleden nog wilde streven naar een inkomen van 45 à 50 duizend euro. Nu blijkt dat ik met de helft mijn basisbehoeftes kan dekken dan zou alles boven de 20 duizend euro als extra beschouwd kunnen worden.
Waar hebben we die extra’s voor nodig? Meer welvaart? Mooiere auto, eigen huis, luxe vakanties, mooiere kleren, uit eten, etc. zijn dan de zaken die in mij opkomen. Het zijn de zaken die door onze kapitalistische maatschappij als belangrijk worden bestempeld. Maar dat zijn ze niet! Je kunt prima leven met alleen je basisbehoeftes. Er gebeurt niets met je als je niet elke week naar een restaurant gaat. Het is ook niet erg als je op een mooie winterdag niet gaat skiën ondanks de lokkende pistes op nog geen half uur rijden van huis.
Het ontbreken van luxe is voor ons al een tijd heel gewoon. Het laat je inzien hoe betrekkelijk en heleboel zaken zijn die je eerst zelfs als essentieel beschouwde. Het zou leuk zijn als we zo nu en dan op vakantie konden gaan, een weekje skiën of ergens gaan uit eten. Maar zo nu en dan een wandeling in de natuur, een dagje naar het strand of zelfs een middagje neer een idyllisch riviertje is ook erg leuk en misschien net zo ontspannend en verkwikkend.
Dit stukje is niet bedoelt om onze levensstijl de vergoedelijken maar is ter illustratie van de betrekkelijkheid van een hoop zaken die we als welvaart bestempelen. Daarnaast is het misschien nog veel belangrijker om ons te beseffen dat de welvaart die we hebben alleen kan bestaan dankzij de armoede die er is. En dan praat ik niet over de betrekkelijke armoede zoals die waar wij nu in leven, ik heb het over de echte armoede, over mensen die moeten rondkomen van minder dan een euro per dag, mensen die maar een keer per dag iets kunnen eten of nog niet eens.
Het wordt steeds duidelijker dat we met ons huidige systeem de armoede en de derde wereld nodig hebben om onze eigen welvaart in stand te houden. Behalve dat dit een onhoudbare situatie is gaat het ook ten koste van de planeet waar we op leven. We zijn de planeet aan het uitbuiten op een manier die vele malen ingrijpender is dan het CO2 verhaal en het broeikaseffect. Behalve de ongebereidelde groei van vervuilende industrie die steeds meer produkten van steeds slechtere kwaliteit op de markt dumpt dragen wij mensen in ons dagelijks leven ons steentje bij. Ten eerste door zaken te kopen die niet duurzaam zijn, ten tweede door activiteiten te hebben die veel energie nodig hebben en nadelige gevolgen hebben voor natuur en milieu, ook indirekt. Kijk alleen al naar alle schoonmaakmiddelen, cremes, tandpasta’s die je dagelijks gebruikt.
Het wordt tijd dat we ons gaan beseffen wat we doen en dat we zo niet langer door kunnen gaan. De economische crisis is slechts een van de gevolgen van onze manier van leven, denken en handelen. We blijven met z’n allen hopen dat alles weer goed komt en gaan gewoon verder met ons dagelijks leven. Totdat we tegen de lamp lopen. Intussen wordt de brandstof steeds duurder, wordt er gespeculeerd met primaire levensmiddelen op de wereldmarkten zodat enkelen (nog) meer geld verdienen en duizenden, zo niet miljoenen mensen extra nog meer honger gaan leiden. En dat terwijl er voedsel genoeg is op de aarde, voor iedereen. Door het voedsel een prijs te geven en mensen arm te houden kan iemand zonder geld niet aan voedsel komen.
We gaan de komende tijd alleen maar meer ellende zien en ondervinden en dat zal niet veranderen totdat we allemaal bereid zijn om in te zien dat we zo niet verder kunnen gaan en we allemaal ons deel moeten bijdragen aan de noodzakelijke veranderingen die bij jezelf beginnen. Hopen dat anderen ons gaan redden of erger, de schuld aan anderen geven voor de situatie waarin we zitten of terecht gaan komen heeft geen zin. Alleen door te stoppen met te participeren in zaken die niet in het belang zijn van het geheel is het mogelijk het tij te keren. Drang naar geld en macht, hebzucht gaat ten koste van anderen en uiteindelijk ook van jezelf. Pas als je gelijk kunt zijn met alles en iedereen dan ontstaat er een wereld die op een duurzame manier een waardig bestaan kan bieden aan alles en iedereen.
Een ideale wereld wordt onder andere afgeschilderd door de Zeitgeist beweging. Zeitgeist laat ons een mooie toekomst zien maar vertelt ons niet hoe we dat in werkelijkheid kunnen realiseren. Wat ontbreekt is een overgang van de huidige naar die ideale fase. Hier zwijgt iedereen en alles. Er is een overgangsfase nodig waarin vele van de huidige opvattingen, idealen en machtsverhoudingen plaats moeten maken voor nieuwe situaties. Een kleine maar snel groeiende groep mensen werkt aan deze overgang. Kijk op equalmoney.org als je durft te veranderen in het belang van iedereen en dus ook jezelf.
